Bir grup gazeteciyi ağırlayan Kırım Cumhurbaşkanı Sergey Aksyonov görüşmede, Türkiye’den çok daha fazla gazeteci, iş insanı ve turist insanın Kırım’a gelmeleri çağrısında bulunarak; tarım sanayi ve daha birçok alanda ortaklıklar kurmaya davet etmiş.
Kıymetli Başkan diyelim ki bu davete icabet etmeye karar verdik.
İstanbul’dan Kırım’a gidecek uçak var mı?
Nasıl Kırım’a gidebileceğiz?
Bildiğim kadarıyla İzmir veya İstanbul’dan turistik gemi de yok Kırım’a giden…
Diyelim ki gitmeye karar verdik; muhtemelen İstanbul’dan Krasnador’a uçacağız. Buradan eğer yol açıksa bulacağımız bir araç ile beş – altı saat karayolu ile Kırım’a ulaşabileceğiz.
Ancak Kerç Köprüsü açık mı, kapalı mı, kaç saat kontrol kapısında bekleyeceğiz bilmiyoruz.
Her şeyin normal olduğunu varsayalım; başka bir sorun çıkıyor karşımıza sayın Başkan.
Kullandığımız cep telefonu köprü üzerinde devre dışı kalıyor. Ülkemizle, ailemizle iletişim tamamen kesiliyor.
Bu şartlarda ulaştığımız Kırım’da iletişim sorununu gidermek için yerel telefon hattı satın almak istediğimiz de, “yabancı” olduğumuz için kimse bize hat satmıyor, çünkü yasak sayın Aksyonov.
Bu problemi wife ile de çözemiyoruz, dolayısıyla Watshap ile de iletişim kurulamıyor Türkiye ile… Ancak yerel bir dostumuzun telefonu ile iletişimi sağlayabiliyoruz o da belirli mekanlarda…
Otellerin durumu ve fiyatlandırmaya değinmeyeceğim. Her keseye göre konaklama imkanı olduğunu düşünüyorum.
Ben bir başka soruna değineceğim sayın Başkan.
Cebimizdeki doları her yerde bozdurarak yerel para temin etmek mümkün değil. Sadece bankalardan döviz değişimi yapılıyor, ancak başka bir sorunla karşılaşıyorsunuz; öyle cebinizdeki her Euro veya Dolar’ı hemencecik bozduramıyorsunuz. Dövizi tek tek inceliyorlar, en ufak kırışıklık varsa, katlama izi varsa, nokta kadar bir kalem izi varsa o parayı bozmuyorlar, şansınız varsa, pırıl pırıl ütülenmişcesine döviziniz varsa bunu bozdurabiliyorsunuz.
Ticaret adamı iseniz, bırakın satmak istediğiniz malınızı, promosyon ürünlerinizi ülkeye nasıl getireceksiniz?..
Diyelim ki bir şekilde getirdiğiniz malınızı sattınız, resmi yoldan malın karşılığı paranızı nasıl, ne şekilde alabileceksiniz?..
Bölgeyi ziyaret eden bir Türk bürokratından aldığımız bilgiye göre; Kırım’da bir “serbest bölge” uygulaması olduğu ifade ediliyor olsa da, bu uygulamanın standart serbest bölgelerden farklı olduğu, örneğin firmaların kendi işçilerini getiremeyecekleri anlaşılmakta olup, bu uygulamanın düzeltilmeye ihtiyaç olduğu gözlemlenmiştir.
Kırım’da bürokrasinin dış ilişkilerle, yabancı heyetlerle temaslara hazır hale getirilmesi kanaatindeyiz. Bakan ve bürokratların daha sevecen, daha hoşgörülü olmasında fayda var. Kırım’daki resmi makamların, Kırım’ı ziyaret eden Türk mensuplarına yaklaşımlarının daha dostane, daha sıcak olması iki ülke ilişkilerinin geliştirilmesi açısından önemlidir.
Kıymetli Başkanım, Bu şartlar altında bir turistin, bir şirket veya kurum temsilcisinin ya da yatırım ve ticaret yapmak isteyen bir iş insanının güle oynaya Kırım’a gelmesi mümkün mü?..
Bu olumsuz şartlar altında acil bir durum yoksa, İstanbul’dan bir iş insanının veya bir turistin Kırım’a gitmesi çok zor sayın Başkan’ım!
Ancak tüm bu gerçeklere, olumsuz şartlara, AB’nin ağır yaptırımlarına rağmen Kırım Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı sıfatıyla sizin davetiniz, sizin çağrınız ülkelerin işbirliği, halkların dostluğu bakımından önemlidir ve takdire değerdir…
2014 öncesi Kırım’a gelen yabancı turist sayısı 6 milyon iken, günümüzde bu sayının 3 milyona düşmesinin veya ticaretin tekelleşmesinin en büyük sebebinin şüphesiz Rusya’ya ve Kırım’a uygulanan “ambargo” olduğunu biliyoruz.
Ayrıca Ukrayna ile devam eden savaştan Kırım’ın olumsuz etkilendiğinin de farkındayız.
Kırım’ın referandum sonrası Rusya’ya devri sonucu bölgede enflasyonun %42,5 düzeyinde seyretmesi, yabancı yatırımın %60-70 oranında gerilemiş olması ve yabancı bankaların da bölgeyi terk etmesi Kırım’ı olumsuz etkilemiştir.
İlhak öncesi Kırım için harcanması planlanan 3 milyar dolarlık rakamın, ilhak sonrası yıllık 4,5 milyar dolara çıkmış olmasının da olumsuz etki yarattığı bilincindeyiz.
Ayrıca Ukrayna‘nın Kırım üzerindeki ekonomik sorumluluklarından vaz geçmesinin de, Kırım’daki ekonomik krizin hızlı şekilde artmasına neden olduğunun farkındayız.
Ancak Kırım Cumhurbaşkanı sıfatıyla isterseniz iletişim, ulaşım, lojistik ve bankacılık konularında sağlayacağınız basit ve pratik kolaylıklarla bu ambargoyu dolaylı olarak etkisiz hale getirebilme imkan ve iradesine sahip olduğunuza inanıyorum.
Bu arada; Sivastopol girişinde yer alan bakıma muhtaç durumdaki Türk Şehitliği’nin ziyarete uygun şekilde (veya TİKA ile birlikte) restore ederek yapacağınız bir jestin Türk-Rus ilişkilerine olumlu katkı sağlayacağını düşünüyoruz.
Türkler demişken, Kırım yarımadasının yerlisi “Tatarlar”dan da söz etmek gerekiyor. Her ne kadar günümüzde Kırım’da %10-12 oranında Kırım Tatarı yaşıyor olsa da, geçmişte bu yarımada da Rusların nüfus oranının da %10’nun altında olduğu ve Tatarların zorla evlerinden sürgün edildikleri gerçeğinden hareketle diğer etnik unsurlarla birlikte Tatarlar’ın hak ve hukuklarının güvence altına alınması, ev ve arazilerinin veya muadillerinin verilmesi, kültürel haklarının ve Tatarca’nın korunması ve yaşatılması noktasında göstereceğiniz “hassasiyet”, hem bölgenin istikrarını sağlayacak hem de Türkiye ve diğer kardeş halklarla olan iş birliklerinin gelişmesine katkı sunacaktır.
İsmail CENGİZ,
Avrasya Türk Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı
Yazar
