Halk arasında “pisi pisi otu” ya da yabani arpa diye bilinen, bilimsel adıyla Hordeum murinum.
Doğada çoğu zaman fark etmeden geçtiğimiz alanlarda, aslında sürekli değişen ve kendini yeniden kuran bir düzen vardır. Yol kenarları, boş araziler ve bozulmuş topraklar bu değişimin en hızlı görüldüğü yerlerdir. Burada kendiliğinden ortaya çıkan, hızla yayılan ve çevresini şekillendiren bitkiler, ekosistemin “erken gelen” türleri olarak dikkat çeker.
Hordeum murinumun bitkinin en belirgin özelliği, zamanı iyi kullanmasıdır. Erken çimlenir, hızlı büyür ve kısa sürede bulunduğu alanı kaplar. Bu sayede güneş ışığını önce o kullanır ve zeminde güçlü bir örtü oluşturur. Bu örtü zamanla, daha yavaş gelişen bitkilerin alanını daraltabilir. Bu durum bir “yok etme” değil, doğanın kendi içinde işleyen rekabet düzeninin bir sonucudur. Boş kalan alanlar, her zaman ilk önce hızlı uyum sağlayan türler tarafından doldurulur.
Ekolojik açıdan bakıldığında bu durumun iki yönü vardır. Bir yandan toprak yüzeyini kapatarak erozyonu azaltır, rüzgâr ve yağmur etkisine karşı zemini korur. Özellikle bozulmuş alanlarda doğanın yeniden tutunmasına yardımcı olur. Diğer yandan ise uzun süre baskın kaldığında, farklı bitki türlerinin gelişimini sınırlayarak çeşitliliği azaltabilir. Yani bulunduğu yere göre hem denge kuran hem de dengeyi değiştiren bir etkisi vardır.
Bu bitki sadece bitkiler arasında değil, küçük canlılar arasında da bir etki alanı oluşturur. Karıncalar, böcekler ve diğer mikro canlılar bu örtü içinde hareket eder, tohum taşır ve ekosistemin görünmeyen döngüsüne katkı sağlar. Kılçıklı yapısı sayesinde hayvanlara ve insan hareketine tutunarak farklı yerlere taşınması da, onun yayılma başarısını arttıran doğal bir mekanizmadır.
Doğanın tek bir düzene göre işlemediğini gösterir. Yol kenarında sıradan gibi görünen bir bitki bile, aslında zamanlama, rekabet ve uyum üzerine kurulu bir sistemin parçasıdır. Bazen en basit görünen canlılar, çevresindeki ekolojik hareketi en net şekilde anlatır.
Kaynak: İklim kanunu veğ ihanet
Yazar
