Çin yönetiminin davetiyle Doğu Türkistan’a giden Türk gazeteci ve yazarlardan oluşan heyetin ziyareti, kamuoyunda sert tepkilere yol açtı.
Çin yönetimi, uzun süredir Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlalleri, kitlesel gözaltılar, toplama kampları, dini ve kültürel kısıtlamalara ilişkin uluslararası eleştirileri reddederken, farklı ülkelerden gazeteci ve heyetleri bölgeye davet ederek kontrollü ziyaret programları düzenliyor.
Bu ziyaretlerde heyetlerin genellikle Çin makamlarının belirlediği güzergâhlarda gezdirildiği, özellikle Urumçi ve Kaşgar gibi turistik ve önceden hazırlanmış merkezlerin öne çıkarıldığı yönünde eleştiriler bulunuyor.
Türk Gazeteci Heyeti Doğu Türkistan’a Gitti
12 Temmuz 2026’da Türkiye’den bir grup gazeteci ve yazar Çin’in davetiyle Doğu Türkistan’a gitti.
Heyette Halk TV yazarı İsmail Saymaz, Cumhuriyet gazetesi yazarı Mehmet Ali Güller, gazeteci Özlem Gürses, Zeynel Lüle, Mustafa Kemal Erdemol, İrem Karataş, Çiğdem Akdemir, Cangül Örnek, Şükrü Küçükşahin, Bülent Aydemir, Eda Lermi, Murat Taylan ve emekli amiral Türker Ertürk gibi isimlerin yer aldığı bildirildi.
Mehmet Ali Güller, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Çin’in kullandığı resmi terminolojiyle “Xinjiang-Uygur bölgesine” geldiklerini duyurarak, bölgede birkaç gün geçireceklerini ve izlenimlerini kamuoyuyla paylaşacaklarını belirtti.
Heyete Kaşgar’daki Turistik Alanlar Gösterildi
Çin kaynaklarında ve sosyal medyada yayımlanan görüntülere göre, Türk medya heyeti 13-15 Temmuz tarihleri arasında Kaşgar’da çeşitli programlara katıldı. Heyetin Kaşgar Eski Şehir bölgesi başta olmak üzere Çin yönetiminin turizme açtığı alanları ziyaret ettiği görüldü.
Görüntülerde Özlem Gürses, İsmail Saymaz, Mehmet Ali Güller ve Türker Ertürk’ün de aralarında bulunduğu heyetin turistik merkezlerde incelemelerde bulunduğu yer aldı.
Söz konusu ziyaret, Çin yönetiminin geçmiş yıllarda yabancı gazeteciler için düzenlediği kontrollü Doğu Türkistan programlarını yeniden gündeme getirdi.
Özlem Gürses’in Açıklamaları Tartışma Yarattı
Heyette bulunan gazeteci Özlem Gürses, sosyal medya üzerinden gerçekleştirdiği canlı yayında Kaşgar’daki izlenimlerini paylaştı.
Gürses, Çin yönetimi tarafından görevlendirilen Kaşgar’daki yerel yetkililerle akşam yemeğine katıldıklarını aktarırken, kaldıkları oteldeki dekorasyonlardan ve bölgedeki pazarlardan söz etti.
Pazarların Türkiye’deki pazarlara benzediğini ifade eden Gürses, bıçak ve satırların tezgâhlara zincirlenmiş olduğunu da aktardı.
Gürses’in tabelalardaki Uygur yazısını “Arapça” olarak nitelendirdiği yönündeki açıklamaları ise sosyal medyada eleştirilere neden oldu. Uygurca, Türk dilleri ailesine mensup bir dil olup günümüzde Arap alfabesi temelli Uygur yazı sistemi kullanılmaktadır.
Ziyaretin ardından asıl tartışma ise gazetecilerin Çin yönetiminin hazırladığı programın dışına çıkıp çıkamadığı, sıradan Uygurlarla refakatçi olmadan görüşüp görüşemediği ve bölgedeki hassas alanlara bağımsız biçimde erişip erişemediği soruları etrafında yoğunlaştı.
Yapmanız gereken mesleğinizin hakkını vermek!
İstiqlal TV Türkçe Yayın Koordinatörü Muhammed Ali ATAYURT gezi hakkında “Buradaki temel mesele gazetecilerin Çin’e gitmesi değil; oraya gazeteci olarak mı, yoksa kendilerine gösterilen manzaranın seyircisi veya içerik üreticisi olarak mı gittikleridir.
Doğu Türkistan, birkaç turistik sokaktan ve Kaşgar’ın vitrininden ibaret değildir. Böylesine geniş bir coğrafyada gerçek gazetecilik yapılacaksa yalnızca hazırlanmış meydanlarda dolaşmak yetmez.
Şu soruların cevabını merak ediyoruz:
Aksu’ya kendi istedikleri şekilde gidebildiler mi? Turfan’ın köylerine refakatçisiz girebildiler mi? Gulca’da sıradan Uygur ailelerle Çinli görevliler olmadan konuşabildiler mi? Hoten’de önceden belirlenmemiş mahallelere girip insanlara “Yakınlarınız nerede?” diye sorabildiler mi?
Daha önemlisi, program dışına çıkmak istediklerinde buna izin verildi mi hiç ?
Gazetecilik, önüne konulan danteli, pazarı ve folklor gösterisini anlatmak değildir. Gazetecilik, gösterilmeyeni aramak ve özellikle gösterilmek istenmeyen yere gitmektir.
Çin size sadece görmek istediği sözde Xinjiang’ı gösteriyorsa, oradan döndüğünüzde anlatmanız gereken ilk şey, Çin’in kurguladığı kalkınmış, güllük-gülistanlık Sincan hikayesi değil, Doğu Türkistan’da ne göremediğiniz, başka yerlere özgürce gidemediğiniz ve en önemlisi bir insan olarak neler hissettikleriniz olmalıdır.
Kaynak: Alıntıdır. (Facebok kemal Kaynak paylaşımı)
Yazar
