[Alparslan Singinay]
Mö.8.yy’da Anadolu’ya akın yapan Türk Kimmerlerin liderlerinin Latince TUGDAMME ve SANDAKSATRU adları Türkçe TOKTAMIŞ ve SALTUKOĞLU adlarından türetilmiştir.
Latince KİMMER ve KIRIM adları Türkçe BARAK adından türetilmiştir.
Mö.8. yüzyıl sonlarında Karadeniz’in kuzeyinden başlayan Türk Kimmer akınları Hellenlerin Kolhis olarak adlandırdığı günümüzdeki Gürcistan ve Doğu Karadeniz Bölgesi’ne egemen olan Balakların krallığının yıkılmasına neden olmuştur.[46]
Günümüzde Laz olarak adlandırılan halk kendilerini Can olarak adlandırır. Canlar bir Kaşka/Başak boyudur.[89] Türk dili de Can ve Cananların kim olduklarını net bir şekilde ortaya koyar. Samsun’un Canik ilçesi adını Canlardan alır.
Kaşkalar mö.1200’de Hititleri yıktıktan sonra Kuzeydoğu Anadolu’da Kolhis, Doğu
Anadolu’da Urartu, Orta Anadolu’da Frig, İç Batı Anadolu’da Lidya, Batı Anadolu’da İon siyasi yapılarını kuran ve Akdeniz havzasında Demir Çağı’nı başlatan Türklerdir.
Kimmerler İç Anadolu’ya yönelerek Frigleri yıktıktan sonra Lidya-Asur ittifakına karşı yaptıkları bir dizi savaştan sonra mö.595’te yenilmiş [106] ve siyasi varlıklarını kaybettikten sonra bir kısmı Batı Anadolu’daki üstleri olan Edremit Körfezi’nde yaşamlarını sürdürmüş, diğer kısmı ise Kızılırmak’ın doğusuna çekilmiştir.
Asur kaynaklarında Kimmer liderleri olarak adları geçen TUGDAMME / DUGDAMME ve oğlu SANDAKSATRU / SANDAKURU’nun Latince adlarının dilbilimsel kökleri Türkçe TOKTAMIŞ ve SALTUKOĞLU adlarıdır. Bu Latince sözcükler türetilirken K->T->D ve (R,L)->N harf dönüşümlerinin yanı sıra R-L-Z eşleniği uygulanmıştır. KİMMER adının KIRIM adından türetildiği genel kabul görmüş olsa da Latince KİMMER, KIRIM adları ve Sivas ilinin GEMEREK ilçesinin adının GEMER kökü (K,G)-B eşlenikleri, B->M harf dönüşümü ve heceler arasında M<->R harf geçişi uygulanarak Türkçe BARAK sözcüğünden türetilmiştir. Latince Massaget,
Tarhuntassa adlarında olduğu gibi KİMMER adındaki çift sessiz harf vurgu amaçlıdır.
kaynakça:
[46] Kafkasya’da Türk Varlığının Başlangıcı Üzerine
Prof. Dr. İbrahim TELLİOĞLU Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Tarih Bölümü
[89] Yazılı Kaynaklara Göre Erken Demir Çağı’nda Orta ve Doğu
Karadeniz Halkları
Yrd. Doç. Dr. Serkan DEMİREL
Karadeniz Teknik Üniversitesi Arkeoloji Bölümü
[106] Etrüskler’in Kökeni, Kimliği ve Roma Medeniyetine
Katkıları Prof. Dr. Ekrem MEMİŞ
Sinop Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü
Yazar
