DEM Parti İmralı Heyeti, çerçeve yasayla oluşturulan kurulun 24 Ağustos’taki ilk toplantısı öncesi yeni sürece ilişkin mesajlar verdi. Pervin Buldan, Öcalan’ın silahsızlanma ve siyasallaşma kurulunda yer alacağını açıkladı.
DEM Parti İmralı Heyeti üyesi ve Van Milletvekili Pervin Buldan, İmralı Heyeti üyesi ve Abdullah Öcalan’ın avukatı Faik Özgür Erol ile İmralı Cezaevi’nde Abdullah Öcalan’la birlikte kalan ve 31 yıl 3 ay sonra tahliye edilen Veysi Aktaş, İstanbul’da basın mensuplarıyla bir araya geldi.
Toplantıda Öcalan’ın statüsü, kurulması planlanan mekanizmalar, tutukluların durumu, DEM Parti kongresi ve sürece yönelik uluslararası müdahaleler ele alındı.
DEM Parti İmralı Heyeti üyesi ve Van Milletvekili Pervin Buldan, çerçeve yasayla oluşturulan kurulun ilk toplantısını 24 Ağustos’ta yapacağını, bu toplantıyla birlikte alt kurulların oluşturulması sürecinin başlayacağını söyledi. Buldan, “Bu alt kurulların bir tanesi silahsızlanma ve siyasallaşma kurulu olacak ve burada Sayın Öcalan yer alacak. Çünkü Sayın Öcalan gelişleri organize de edecek” dedi.
DEM Parti İmralı Heyeti üyesi Faik Özgür Erol ise Resmi Gazete’de yayımlanarak kanunlaşan çerçeve yasayla yaklaşık 4 bin tutuklunun tahliye olabileceğini, düzenlemeden 75 binin üzerinde soruşturma ve kovuşturma dosyasının etkilenebileceğini belirtti.
Veysi Aktaş da Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın Abdullah Öcalan’a ilişkin “sürece katkı sunan bir konumda. İmralı da özellikle devletimizin ilgili kurumlarıyla birlikte bu süreçlerde” açıklamasını hatırlattı. Aktaş, “İlk kez siyasi irade Sayın Öcalan’ın statüsünü kabul etmiş oldu. Bu eşik bir türlü aşılamadığı için diyalogdan müzakere aşamasına bir türlü geçilemiyordu. Bu aşamadan sonrası artık müzakere aşamasıdır” dedi.
İki yıllık sürecin sonunda, tüm eksikliklerine rağmen kronikleşen köklü bir sorunun çözümü açısından bir kapı açıldığını belirten Erol, bunu önemsediklerini ifade etti. Açılan kapıyı sonuna kadar kullanacaklarını ve bu alanı zorlayacaklarını söyleyen Erol, “Silahlı süreç bitiyor, siyasal süreç başlıyor” diyerek yeni bir dönemin kapısının aralandığını ve bunun iyi değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Sürecin başlangıcına ilişkin değerlendirme
T24’ten Murat Sabuncu’nun, sürecin MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile hayatını kaybeden DEM Parti Milletvekili Sırrı Süreyya Önder’in temasının ardından başladığı yönündeki iddiayı sorması üzerine Pervin Buldan, Bahçeli’nin süreci tek başına başlattığını söyledi. Buldan, “Devlet Bahçeli önce gelip Genel Kurul’da DEM Partili eş başkanlarımızın elini, elimizi sıktı ve daha sonra grup toplantısında yaptığı çağrı ile başladı, bunun bir öncesi yok” dedi.
Veysi Aktaş ise sürecin başlamasında Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin etkili olduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Devlet bu noktaya bölgedeki gelişmeler doğrultulusunda geldi. İsrail faktörü önemli bir faktör. İngilizleri de unutmayalım… Yeniden bir Orta Doğu’ya müdahale, kaybettikleri hegemonyayı yeniden elde etme arzusu, on yıllık savaşın müsebbibi bu ülkelerdir. İsrail’in artık varlığını sürdürebilmesi için Ortadoğu’da bir Kürdistan’a ve ikinci bir İsrail’e ihtiyacı var. Sorun bu! Yani milliyetçi bir ulus devlet istiyor. Bu süreci devletin geliştirmesinin en önemli nedenleri bunlardı.
İbrahim Anlaşmaları olarak ifade edilen anlaşmalara göre bölge yeniden dizayn ediliyor. Buna karşı çıkan tüm iktidarlar düşüyor.
Sayın Devlet Bahçeli’nin açıklamaları da bu yöndedir, ‘devletin bekası’ dediği olay budur. Aynı zamanda savaş hem Kürtlere hem Türklere kaybettirdi, bunun ceremesini halk ödedi, ekonomik faturası yoksulluk oldu ve çok insan öldü. İşte bu süreç bu sebeplerle başlatıldı. Bahçeli’nin açıklamalarından önce de adada hiçbir görüşme yaşanmadı. Aksine çok büyük bir tecrit yaşadık, 10 yıla yakın tecrit vardı. Sayın Öcalan 2023 yılında ‘gelmelerini’ bekledi.
Çünkü aniden odası değiştirilmişti, Mandela ile yapılan barış görüşmelerinden önce de kendisinin kaldığı oda aniden değiştirildiği için bu beklenti doğmuştu. Bunun engellendiğini düşünüyoruz. Ancak Devlet Bahçeli’nin çağrısına kadar hiçbir ilişki kurulmadı. ”
Heyet üyeleri, süreci “devlet kararı ve devlet projesi” olarak tanımlarken, muhataplık ilişkisinin de devlet ile Öcalan arasında kurulduğunu belirtti.
Sürecin önündeki üç aşama
Nevzat Çiçek’in Independent Türkçe’de yer alan yazısına göre, sürecin bundan sonraki yol haritası “çerçeve yasa, demokratikleşme süreci ve yeni anayasa” olmak üzere üç aşamada değerlendiriliyor.
Heyet üyelerinin aktardığına göre Abdullah Öcalan, çıkarılan yasayı Kürt meselesi açısından “bir kabuk” olarak görüyor. Öcalan’ın, yasanın adından veya kullanılan kavramlardan ziyade düzenlemenin hayata geçirilmesine önem verdiği belirtildi.
Yasa sürecini anlatırken “tek kişilik satranç oynadım” ifadesini kullanan Öcalan, düzenlemeyi aynı zamanda bir “centilmenlik sözleşmesi” olarak değerlendirdi.
Öcalan’a göre bu tür sözleşmelerde her konu yazılı hale getirilmese de tarafların hayata geçirilmesi gereken başlıklar üzerinde karşılıklı anlayış oluşturması gerekiyor.
Kurulacak mekanizmalara ilişkin plan
Aktarılan bilgilere göre süreç kapsamında Cumhurbaşkanlığı bünyesinde bir üst kurul oluşturulması, bu kurula bağlı olarak da “silahsızlanma ve siyasallaşma kurulu” olarak adlandırılması beklenen bir alt kurulun kurulması planlanıyor. Meclis’te ise yalnızca milletvekillerinden oluşacak ayrı bir izleme kurulunun oluşturulması öngörülüyor.
Pervin Buldan, bu kurulların yapılanmasına ilişkin şunları söyledi:
“İki kurul kurulacak. Bir üst kurul bir de buna bağlı olarak alt kurul. Üst kurul zaten belli. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın başkanlığında Adalet, İçişleri, Dışişleri Savunma bakanları, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın olduğu bir üst kurul kurulacak.
Buna bağlı olarak bir alt kurul kurulacak. Bu alt kurulda siviller olmayacak. Ama sayın Öcalan Silahsızlanma ve Siyasallaşma Kurulu dediğimiz kurulun başında olacak. Muhtemelen bunun içinde devlet yetkilileri olacak. Teyit ve tespit meselesini bilen, yapan yetkililerden oluşacak bir kurul olacak. Geri dönüşlerin koordinasyonu buradan yönetilecek.”
İmralı Cezaevi’nde yeni görüşme alanı
Toplantıda İmralı Cezaevi’ndeki koşullara ilişkin de bilgi verildi. Öcalan için yeni bir alan hazırlandığı ve bundan sonraki görüşmelerin burada yapılmasının planlandığı aktarıldı.
Heyet üyeleri, son görüşmelerinde Öcalan’ın henüz yeni bölüme geçmediğini, daha sonra herhangi bir değişiklik olup olmadığını ise bir sonraki ziyarette göreceklerini ifade etti.
Milli Güvenlik Kurulu’nun da ekim ayında toplanmasının beklendiği belirtildi.
Yasa hazırlık sürecine yönelik eleştiriler
Heyet üyeleri, Meclis’te kabul edilen yasanın hazırlık sürecine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Yasa taslağını ancak kabul edileceği gün görebildiklerini belirten heyet, kendi hazırladıkları bir taslağı AK Parti’ye sunmadıklarını, AK Parti’nin de taslağı önceden kendileriyle paylaşmadığını ifade etti.
Düzenlemenin bazı maddelerinde sorun gördüklerini belirten heyet üyeleri, metnin kendileriyle ortaklaşa hazırlanmadığını söyledi. Son İmralı görüşmesinde Öcalan’a yasa taslağının kendisini değil, düzenlemenin genel çerçevesini aktardıklarını kaydettiler.
Buldan, yasa için çok uğraştıklarını ifade ederek, “Başından beri hep yasayı görmek istedik, Sayın Öcalan’a götürmek istedik ama bu gerçekleşmedi. Biz Sayın Öcalan’la en son yaptığımız görüşmede yasanın taslağıyla değil, ilkesel olarak yasaya nasıl yaklaşıldığına dair görüşlerimizi ifade ettik ve onun görüşlerini, önerilerini aldık.
Ama iktidarla, AKP’nin hukukçu kurmaylarıyla yasanın çıkacağı günün bir gün öncesi arkadaşlarımız bir araya geldiler ve biz ertesi gün yani yasanın çıkacağı günün sabahı taslağı görme imkanına sahip olabildik” diye konuştu.
Öcalan’ın yasaya yaklaşımı
Buldan, Öcalan’ın yasayla ilgili görüşünü ise şu sözlerle anlattı:
“Son yaptığımız görüşmede yasaya nasıl yaklaştığına dair şunu hep söyledi; ‘Ben kavramlara çok takılmıyorum. Bizim için önemli olan bu yasanın çıkması. Kavramları bir kenara bırakalım. Evet bunun mücadelesini vereceğiz tabii ki. Bu yasa bir ilktir, bir kilit yasadır, bir kök yasadır. Hatta bir kabuktur. Bu yasa Kürt meselesinde bir kabuktur. Bu kabuğu ya da bu kök yasayı nasıl geliştireceğimizi, nasıl bunun mücadelesini vereceğimizi elbette ki daha sonraki dönemlerde, süreçlerde tartışacağız.
Ama ben bu aşamaya gelmesi konusunda büyük bir çaba sarf ettim ve tek kişilik bir satranç oynadım’ dedi. Bu kelime tamamıyla kendisine aittir. Bu tek kişilik satrançta elbette ki zorlandığı zamanlar oldu biz bunu biliyoruz ama hep meselenin pozitif yanına baktı. Artık silahlı mücadelenin bittiği ve siyasal bir mücadelenin devreye gireceği bir zaman dilimini örmeye çalıştı. “
AİHM ve AYM kararları için çağrı
Heyet üyeleri, çıkarılan yasanın tek başına bütün sorunları çözmeyeceğini, bazı adımların yeni düzenlemeler beklenmeden de atılabileceğini belirtti.
Bu kapsamda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanabileceği ifade edildi. Heyet, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la yaptıkları görüşmede de AİHM ve AYM kararlarının uygulanması gerektiğini gündeme getirdiklerini söyledi.
Cumhurbaşkanı’nın görüşmede heyeti dinlediği ve not aldırdığı, ancak bu başlıkta özel bir değerlendirme yapmadığı aktarıldı.
Sivil toplumun sürece katılımı
Heyet, sürecin yalnızca devlet kurumları ve siyasi partilerle yürütülmemesi gerektiğini de savundu. Sivil toplum kuruluşları ve kadın örgütlerinden oluşacak ayrı bir kurul oluşturulmasına ihtiyaç bulunduğu ifade edildi.
STK’ların süreci doğrudan izlemek istediği ve bu yöndeki taleplerin yetkililere iletileceği belirtildi.
Heyet ayrıca ana akım medyanın süreci daha fazla sahiplenmesine ihtiyaç bulunduğu görüşünü dile getirdi.
DEM Parti’de kongre ve yeniden yapılanma
Toplantıda DEM Parti’nin önümüzdeki dönemdeki yapılanmasına ilişkin değerlendirmeler de yapıldı.
Partinin 6 Eylül’de yasal zorunluluk nedeniyle kongreye gideceği, esas kapsamlı kongrenin ise mart ayına doğru gerçekleştirilmesinin planlandığı belirtildi. Bu süreçte kurucular kurulunun çalışmalarına başlaması bekleniyor.
Aktarıma göre parti tüzüğü, programı ve kadrolarında değişiklik gündemde. Öcalan’ın bu başlıklarda belirleyici rol üstlenmesinin beklendiği ifade edildi.
Öcalan’ın DEM Parti eş genel başkanlarıyla da görüşmek istediği, görüşmenin ardından parti yapılanmasına ilişkin değerlendirmelerini netleştireceği belirtildi.
Heyet ayrıca yalnızca siyasi parti temsilcilerinin değil, gazetecilerin, akademisyenlerin, sivil toplum örgütlerinin ve kadın kuruluşlarının da İmralı’ya gidebilmesini sağlayacak bir düzenleme yapılmasını istedi.
Çerçeve yasanın kapsamı
Faik Özgür Erol, “çerçeve yasa” ile yaklaşık 4 bin tutuklunun serbest kalabileceğini, 75 binin üzerinde soruşturma ve kovuşturma dosyasının da yasadan etkileneceğini ifade etti.
Erol, “75 bin siyasi dosya demek neredeyse Türkiye’deki dosyaların sayısal kalabalıklığını da düşünürsek, yüz binlerce insanın hayatına dokunacak bir yasa niteliği taşıyor. Fakat sadece bundan ibaret değil. Yasanın kendi içinde ihtiva ettiği kurullar meselesi var. Bu kurullarla aynı zamanda hem İmralı’da Sayın Öcalan’ın süreci daha iyi yönetebileceği, daha iyi geliştirebileceği koşulların ortaya çıkması imkanını sağlıyor.
Aynı zamanda yasa içeriğindeki pek çok düzenlemeyle ilerleyen dönemde bir bütün olarak bu sorundan etkilenmiş herkesi kapsayabilecek bir potansiyele ulaşma ihtimali taşıyor“ dedi.
Yasayı bir kapının aralanması olarak da değerlendiren Erol şöyle devam etti:
“O kapıya yükleneceğiz. Biz o kapıya yüklenmekte ve bunun bir hukuk ve demokrasi alanına açılması noktasında ısrarcı olacağız. Ve bu açılacak olan kapı, yasanın pratik olarak uygulanma sürecinin aynı zamanda hem Kürt sorununun çözümü hem de demokratikleşme noktasındaki reformlarla paralel ilerlemesine gerektiriyor. Yani esasen siyasi öngörümüz ve siyasi ajandamız bunun üzerine kuruludur.
Aktaş: Müzakere aşamasına geçildi
Süreçte bazı gecikmeler yaşandığını belirten Aktaş şöyle konuştu:
“Geçen yıl, silahların yakılması meselesinde bu komisyonun oluşması gerekiyordu. Fakat o komisyonun oluşturulması geciktirildi. Şu an tartışılan ‘çerçeve yasa’ aslında ekimde çıkması gerekiyordu. Yani bir türlü aşılamayan bir eşik durumu vardı. Bu yüzden asıl temel soruna bir türlü inilemiyordu, mesafe alınamıyordu. Fakat 10 Ağustos’ta meclisten geçmesinden sonra Kürt sorununun çözümü için önemli bir eşik atlatıldı. Yeni bir hukuki zemin oluşturuldu
Bana göre Türkiye’nin en tarihi anlarından biridir. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın da Sayın Öcalan’ın statüsüne dönük açıklaması da çok değerli bir açıklamaydı. İlk kez siyasi irade Sayın Öcalan’ın statüsünü kabul etmiş oldu. Bu eşik bir türlü aşılamadığı için diyalogdan müzakere aşamasına bir türlü geçilemiyordu. Bu aşamadan sonrası artık müzakere aşamasıdır.
Bu sürecin üç aşaması var. İlk adım ‘çerçeve yasa’ ya da kök yasa olarak ifade edilen süreçti. Bu aşıldı, şimdi demokratikleştirme sürecine geçildi. Cumhuriyetin demokratikleşmesine dönük müzakereler geliştirilecek. Bu uzunca bir zaman da alabilir.
Bu süreçten sonrası da bir anlamda bizim demokratik toplum örgütlenmemiz, cumhuriyetin demokratikleşmesi, demokratik toplumun demokratik cumhuriyete entegrasyonu, sürecin yeni bir anayasayla yeni bir toplumsal sözleşmenin şekillenmesi sonucunu verecek. “
Silahlı mücadeleden siyasi mücadeleye geçiş
Toplantıda Kürt siyasi hareketinin bundan sonraki yönelimine ilişkin de değerlendirmeler yapıldı. Heyet üyeleri, sürecin Kürt siyasi hareketinin sona ermesi anlamına gelmediğini, siyasi mücadelenin devam edeceğini belirtti.
Yeni dönemde silahlı mücadele yönteminin ortadan kalkacağı, siyasi ve demokratik mücadelenin ise süreceği ifade edildi.
Heyet, sürecin hukuk ve demokrasi alanını genişletebileceğini savunurken, Kürt meselesinin Türkiye’deki otoriterleşmenin temel gerekçelerinden biri haline geldiği değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: atlas360
Yazar
