| ABD ile İran arasında aylardır süren gerilim ve sonrasında yaşanan çatışmaların ardından taraflar, savaşın sona erdirilmesini öngören mutabakat zaptını Fransa’daki Versay Sarayı’nda imzaladı. ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın imzalarıyla resmiyet kazanan anlaşma, Orta Doğu’da yeni bir dönemin kapısını aralarken, bölgesel dengeleri de yeniden şekillendirebilecek gelişmeleri beraberinde getirdi. |
| Sürecin ilk adımı, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın mutabakat metnini dijital olarak onaylamasıyla atıldı. Ardından taraflar arasında İsviçre’de yapılması planlanan imza töreni gündeme geldi. Ancak diplomatik takvim son anda değişti ve Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un ev sahipliğinde düzenlenen akşam yemeği sırasında anlaşmayı Versay Sarayı’nda imzaladı. Böylece dünya kamuoyunun günlerdir beklediği anlaşma resmen yürürlüğe girdi. |
| Anlaşmanın en dikkat çekici maddesi, savaşın temel ekonomik cephesi haline gelen Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması oldu. Taslağa göre İran, boğazdaki geçişleri yeniden serbest bırakırken ABD de İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmayı kabul etti. Bu gelişme, küresel enerji piyasalarında rahatlama beklentisini güçlendirirken petrol fiyatlarında düşüşe yol açtı. |
| Mutabakat aynı zamanda taraflara, İran’ın nükleer programının geleceğini belirleyecek 60 günlük kritik bir müzakere süreci başlatıyor. Washington yönetimi bu görüşmeler sonunda İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının tasfiye edilmesini ve kapsamlı denetim mekanizmalarının kurulmasını hedeflerken, Tahran ise nükleer faaliyetlerini tamamen sonlandırmak yerine belirli ölçüde sürdürmek istediğini belirtiyor. |
| ABD yönetimi, İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde yaptırımların yeniden devreye alınabileceği ve daha sert ekonomik önlemlerin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu. Trump ise anlaşmanın ihlal edilmesi durumunda askeri seçeneklerin masada kalacağını açıkça ifade ederek dikkat çekti. |
| Anlaşmanın imzalandığı Versay Sarayı, sürecin sembolik yönünü de öne çıkardı. G7 zirvesi kapsamında Fransa’da bulunan Trump, anlaşmayı “dünya için büyük bir başarı” olarak nitelendirirken, Macron da mutabakatın küresel barış açısından tarihi önem taşıdığını söyledi. |
| Öte yandan İngiltere, Fransa ve diğer Batılı ülkeler Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin güvenli şekilde yeniden başlaması için mayın temizleme ve deniz güvenliği çalışmalarına destek vermeye hazırlanıyor. İsrail ise anlaşmanın müzakere sürecinde yer almadı ve anlaşmaya taraf olmadığını açıkladı. |
| Versay’da atılan imzalar, yalnızca ABD ile İran arasındaki çatışmayı sona erdiren bir diplomatik adım değil; aynı zamanda Orta Doğu’nun geleceğini belirleyecek yeni pazarlıkların başlangıcı olarak görülüyor. Önümüzdeki 60 gün, anlaşmanın kalıcı bir barışa mı yoksa yeni bir gerilim dönemine mi dönüşeceğini belirleyecek. Kaynak: atlas360 |
Yazar
