Türk Devletleri Teşkilatı’nın üye devlet başkanlarının hemen hemen her fırsatta yaptıkları çoklu ve ikili gayriresmi buluşmaları kardeşlik duygularını iyice pekiştirmekte.
Türk Devlet Başkanları arasındaki bu buluşmalar birlik ve dayanışmayı güçlendirmekte, birçok alanda iş birliklerin artmasına vesile olmakta.
En son Kırgızistan’ın Çolpan-Ata kentinde Türkistan Cumhuriyetleri Cumhurbaşkanları ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılımıyla düzenlenen “Gayriresmi İstişare Toplantısı”nda; Avrasya coğrafyasındaki stratejik demiryolu, karayolu, havayolu ve çok modlu projelerin birleştirilmesi ve bir birini tamamlaması, enerji alanında işbirliği, karşılıklı elektrik enerjisi tedarikinde mutabakata varılması; Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan arasında “Kambar Ata 1 Hidroelekrik Santrali İnşaatı” projesi konusunda ortak çalışmaların sürdürülmesi kardeşler arasındaki dayanışma açısından önemlidir.
Son iki yıldır Türkistan Cumhuriyetleri arasında “ihtilaflı sınırlar”ın çözümü konusunda yapılan görüşmelerin olumlu sonuçlanması, Devlet sınırları konusunda kardeş Cumhuriyetlerin mutabakat sağlaması, tarihi öneme sahip gelişme olarak kayıtlara geçmiştir.
Kırgızistan’ın Çolpan-Ata şehrinde Azerbaycan ve Türkistan Cumhuriyetleri liderleri “gayri resmi istişare toplantısı”nda; Türkistan ülkelerini ziyaret eden yabancı ülke vatandaşları için Konseyi tek bir ortak turizm vizesinin hayata geçirilmesi sürecinin hızlandırılması teklifinin gündeme getirilmiş olması, kardeşlik duygusunun geldiği noktayı göstermekte.
Aynı şekilde Kırgızistan’ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2027-2028 dönemi daimi olmayan üyeliğine seçilmesinde Türkistan Cumhuriyetlerinin verdiği destek kardeşlik hukukunun bir başka göstergesi olmuştur.
Türkistan Cumhuriyetleri Başkanlarının her daim Azerbaycan Devlet Başkanı’nı da aralarına almalarını, Avrasya coğrafyasında Rusya Federasyonu’na karşı bir güç gösterisi olarak değerlendirmek de mümkün. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, son 3,5 yıl içinde Türkistan Cumhuriyetlerini 16 kez ziyaret ederken, Türkistan Cumhuriyetleri Devlet Başkanları ise 23 kez Azerbaycan’a ziyaret gerçekleştirmişlerdir.
Bu konuda görüşlerini açıklayan Azerbaycan lideri Aliyev, daha evvel “konuk ülke” olarak katıldığı Türkistan Cumhuriyetleri toplantısına bu defa “yetkili ülke” olarak katıldığını vurgulayarak, “bu gelişmeler, ilişkilerin yakınlığını, günümüzde Orta Asya ile Azerbaycan’ın tek jeopolitik ve jeoekonomik bölgeye dönüştüğünü göstermektedir” dedi.
Avrasya Türk Cumhuriyetleri; Rusya ve Çin’in arasında ayakta kalmalarının bir yolunun, kendi aralarında gümrük, ekonomik ve siyasi birliği güçlendirmek olduğunun bilincindeler.
Bu ufak tefek “dokunuşlar” zaten kardeş ve akraba olan halklar arasındaki iletişimi artırmak suretiyle birçok konuda “ortaklıklar” kurulmasına da vesile olacaktır. Kim bilir belki yakın gelecekte bu kardeş akraba cumhuriyetler bir “federasyon” çatısı altında dönüşümlü devlet başkanlığı ve federe devletler sistemi ile “tek devlet” kurabilirler.
Agustos 2026
Authors
