Köprü ve otoyollarda özelleştirme fizibilitesi Ağustos’ta bitebilir, ihale kararı yok.

Euronews’e konuşan kaynaklara göre iki Boğaz köprüsü ve KGM’ye bağlı otoyollardan oluşan yaklaşık 2 bin 300 kilometrelik ağın özelleştirme kapsamındaki fizibilitesi Ağustos sonunda bitebilir. Kaynaklar, henüz ihale, değerleme, kapsam ya da paketleme kararı bulunmadığını belirtti.

İstanbul’daki iki Boğaz köprüsü ile Karayolları Genel Müdürlüğü’nün (KGM) işlettiği ücretli otoyolların işletme haklarının olası devrine yönelik fizibilite çalışmasının gelecek ay tamamlanması bekleniyor.

Türkiye’den isimlerinin gizli kalması şartıyla Euronews’e konuşan iki kaynaktan biri, yaklaşık 2 bin 300 kilometrelik otoyol ağının yatırım ihtiyacının kilometre kilometre incelendiğini söyledi.

Kaynak, henüz ihale, değerleme, kapsam veya paketleme kararı bulunmadığını, çalışmaların Ağustos ayının sonuna kadar tamamlanabileceğini belirtti. Aynı zamanda hükümetin devam kararı vermesi halinde yıl sonundan önce ihaleye çıkılmasının mümkün olabileceğini ifade etti.

Bunun bir satış olmadığını özellikle vurgulayan iki kaynak da mevcut çalışmanın bir ihale hazırlığından ziyade fizibilite ve değerlendirme süreci olduğunu, köprüler ile otoyolların işletme haklarının kesin olarak özel sektöre devredileceğine ilişkin alınmış bir karar bulunmadığını vurguladı.

Euronews tarafından ulaşılan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı kaynakları da kendilerine bu konuda henüz herhangi bir bilgi ulaşmadığını ve konunun Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nda olduğunu belirtti.

İkinci kaynak, mevcut gelir ve bütçenin fizibilite kapsamında incelenen köprü ve otoyolların bakım maliyetlerini karşılamaya yeterli olmadığını söyledi.

Kaynak, çalışmanın köprülerin bakım ve onarımını güçlendirmeyi, işletme ve gelir verimliliğini artırmayı amaçladığını; mülkiyet satışının gündemde olmadığını söyledi.

İlk kaynak KGM’nin işlettiği bazı otoyolların çok eski olduğuna ve yatırım ihtiyacı duyulduğunu vurgulayarak, “Bunların bir bölümü 40 yıl önce, bir bölümü 30 yıl önce, en son yapılan da 20 yıl önce yapılmış otoyollar. Çok büyük yatırım ihtiyaçları var. Özellikle bu Anadolu’daki, doğudaki otoyollar çok eski. Yatırım ihtiyaçları çok fazla,” ifadelerini kullandı.

Bloomberg, Fransız altyapı yatırımcısı Meridiam SAS’ın 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve bazı otoyolların işletme hakları için Makyol İnşaat ile konsorsiyum kurmayı planladığını bildirmişti. Haberde resmi ihale sürecinin başlamasında sona yaklaşıldığı ve varlıkların dört ayrı paket halinde ihaleye çıkarılabileceği öne sürülmüştü.

Meridiam ise Euronews’e gönderdiği yazılı yanıtta, söz konusu bilgilere ilişkin yorum yapmayacağını ve yöneltilen soruları yanıtlayamayacağını bildirdi. Şirket, daha önce diğer medya kuruluşlarının konuyla ilgili sorularına da yorum yapmayı reddettiğini hatırlattı.

İhale kararı yok, paket sayısı belirlenmedi

Euronews’e konuşan kaynaklardan biri, köprüler ile KGM’nin işlettiği ücretli otoyolların 2010’dan bu yana özelleştirme programında bulunduğunu söyledi.

Bu varlıkların 2012’de sonuçsuz kalan ihalenin ardından özelleştirme kapsamından çıkarılmadığını belirten kaynak, durumlarının ve yatırım ihtiyaçlarının belirli aralıklarla yeniden incelendiğini aktardı.

Meridiam’ın ilgisini doğrulayan kaynağa göre, yürütülen çalışma yalnızca bu yıla veya bu şirketin ilgisine bağlı değil.

Yerli ve yabancı şirketlerin dönem dönem ilgilerini bildirdiğini, Meridiam’ın da daha önce ilgisini açıklayan firmalar arasında bulunduğunu belirten kaynak, şirketlerle yapılan görüşmelerin resmi teklif niteliği taşımadığını söyledi.

Kaynak, çalışmanın mevcut bir ihale talimatı üzerine başlatılmadığını; hükümetten ileride gelebilecek olası bir talebe hazırlıklı olmak ve otoyolların iyileştirme ile yatırım ihtiyaçlarını önceden belirlemek amacıyla yürütüldüğünü söyledi. Özelleştirme kararı alınmasa dahi çalışmanın yolların eksiklerinin ve yatırım gereksinimlerinin ortaya çıkarılmasında kullanılabileceğini ifade etti.

Mevcut çalışmada yolların yatırım ve iyileştirme ihtiyaçları, gelirlerinin bu yatırımları karşılayıp karşılamayacağı ve olası bir işletme hakkı devrinde uygulanabilecek şartlar değerlendiriliyor. Elektrikli araçlara uygun altyapı, akıllı otoyol sistemleri ve karbon salımının azaltılması gibi başlıklar da incelemeye dahil ediliyor.

Kaynak, henüz bir değerleme yapılmadığını ve otoyolların tek paketle mi, farklı portföyler halinde mi yoksa yalnızca belirli bölümleriyle mi ihaleye çıkarılacağına dair karar alınmadığını belirtti. Bu nedenle yaklaşık 2 bin 300 kilometrelik ağ, kesin ihale kapsamını değil incelenen azami portföyü ifade ediyor.

Olası kapsam yalnızca KGM tarafından işletilen ücretli otoyollar ile köprüleri içeriyor. Yap-işlet-devret modeliyle özel sektör tarafından işletilen Yavuz Sultan Selim ve Osmangazi köprüleri ile bu projelere bağlı otoyollar değerlendirme kapsamında bulunmuyor.

Kaynak, köprüler ve otoyolların mülkiyetinin satılmasının kanunen mümkün olmadığını, değerlendirilen modelin belirli süreyle işletme hakkı devri olduğunu vurguladı. Mülkiyet devlette kalırken özel işletmeciye bakım, iyileştirme ve yeni yatırım yükümlülükleri getirilebilecek.

Kaynak, otoyol ve köprülerin işletme haklarının özel sektöre devredilmesinin Türkiye’ye özgü bir uygulama olmadığını belirtti.

İspanya ve Portekiz merkezli şirketlerin ABD dahil birçok ülkede otoyol işlettiğine işaret eden kaynak; Hindistan, Peru, Kolombiya, İtalya, İngiltere ve Japonya’da da benzer modellerin kullanıldığını söyledi.

Kaynağa göre hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler, özellikle otoyol ve köprü yatırımlarının gerçekleştirilmesinde bu yönteme başvuruyor.

İşletme hakkı 49 yıla kadar devredilebilir

İşletme süresine ilişkin de alınmış bir karar bulunmuyor. Kaynak, bu büyüklükteki yatırım ihtiyaçları nedeniyle 10-15 yıl gibi kısa sürelerin gerçekçi olmadığını; önceki ihale ve uluslararası örnekler dikkate alındığında 25 ila 35 yıl veya daha uzun sürelerin değerlendirilebileceğini söyledi.

İşletme hakkının 49 yıla kadar devredilebileceğini belirten kaynak, bunun mevcut çalışma için belirlenmiş bir süre olmadığının altını çizdi.

Kısa süreli modellerde yatırım maliyetinin yüksek geçiş ücretleri ve devlet garantileri yoluyla vatandaşa ve bütçeye yansıyabileceğini ifade etti.

Yaklaşık 2 bin 300 kilometrelik ağın yatırım ihtiyacını belirlemeye yönelik fizibilitenin gelecek ay tamamlanması bekleniyor. Kaynak, çalışmanın bitmesinin kendiliğinden ihale sürecini başlatmayacağını ancak siyasi karar alınması halinde yıl sonundan önce ihaleye çıkılabileceğini söyledi

Nihai karar Cumhurbaşkanı’nda

İki kaynağın aktardığı bilgiler, Cumhurbaşkanlığı aşamasına ilişkin aynı onay zincirinin birbirini tamamlayan adımlarını anlatıyor.

Özelleştirme Yüksek Kurulu’na verilen görev ve yetkiler, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yerine getiriliyor.

Bu nedenle Cumhurbaşkanı’nın onayı, mevcut çalışmaya özgü ek bir aşama değil, bütün özelleştirme işlemlerinde mevzuatın öngördüğü nihai karar mekanizmasının bir parçası.

Euronews’e konuşan kaynaklardan edinilen bilgilere göre fizibilite çalışmasının ardından yerli ve yabancı yatırımcıların ilgisi ile olası teklif seviyeleri raporlaştırılacak. Ortaya çıkan rakamların yeterli bulunması ve sürecin ilerletilmesine onay verilmesi halinde ilgili kurumlarca özelleştirmenin yöntemi, kapsamı ve süresini içeren karar metni hazırlanacak. Rakamların yetersiz bulunması durumunda ise çalışma askıya alınabilecek.

Karar metninin Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından ihale süreci başlatılabilecek.

İhale tamamlandığında komisyonun nihai kararı yeniden Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulacak. Cumhurbaşkanı ihale sonucunu onaylayabilecek veya reddedebilecek; nihai karar da Resmi Gazete’de yayımlanacak.

İki kaynak da gündemdeki modelin mülkiyet satışı olmadığını, bakım ve onarım süreçleri ile gelir verimliliğini artırmayı amaçlayan bir işletme hakkı devri olduğunun altını çizdi.

Kaynak, olası devrin köprü ve otoyol ücretlerine nasıl yansıyacağının henüz netleşmediğini söyledi.

Bloomberg daha önce Türkiye’nin milyarlarca dolarlık özelleştirme çalışmasını yürütmesi için şubat ayında Ernst & Young LLP’yi görevlendirdiğini bildirmişti. Haberde, işletme haklarının devrinin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in bütçe açığını azaltmak amacıyla kamu gelirlerini artırmaya çalıştığı bir dönemde devletin kasasına katkı sağlayacağı belirtilmişti.

15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve yaklaşık 2 bin kilometrelik otoyol ağı için 2012’de düzenlenen ihalede 5,7 milyar dolarlık teklif en yüksek teklif olmuştu.

Ancak dönemin başbakanı olan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 7 milyar doların altındaki bir değerlemenin “vatana ihanet” anlamına geleceğini söylemesinin ardından süreç tamamlanmamıştı.

Kaynak: euronews